Ηθικής εγκώμιο….

Η Αθήνα και η Ελλάδα ολόκληρη παραδόθηκε στις φλόγες….

Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο θάνατος; Χιλιάδες παιδιά κάθε λεπτό σκοτώνονται σ’ ολόκληρο τον κόσμο, και αντίδραση καμιά. Και ξαφνικά, μια σφαίρα βρίσκει ένα παιδί, και μια χώρα ολόκληρη βρίσκεται στο κατώφλι της αναρχίας…

Η κατάθεση του δράστη είναι εκπληκτική… Ούτε λίγο ούτε πολύ ισχυρίζεται ότι το «βουτυρόπαιδο» των βορίων προαστίων ήρθε στην παρακμιακή συνοικία για να το παίξει νταής μπροστά στους λιγότερο ευνοημένους αυτού του κόσμου. Και γι’ αυτό έπρεπε να πάρει ένα μάθημα.. Μία και καλή. Μπαμ και κάτω, που λέμε.

Η λογική τετράγωνη και, τουλάχιστον για τον δράστη, απολύτως ηθική . Θυμίζει άλλες ιστορικά καταγεγραμμένες πράξεις «άμεπτης ηθικής», όπως το κάψιμο στην πυρά οποιουδήποτε είχε συμπεριφορά που ξεχώριζε από το συνηθισμένο, ο λιθοβολισμός της «άπιστης» συζύγου , ο εξαναγκασμένος εκχριστιανισμός των «βαρβάρων» από τους σταυροφόρους ή το ίδιο το σταύρωμα του Χριστού, αν το θεωρήσουμε ιστορικό γεγονός.

Τα επεισόδια που ακολούθησαν, κατά την άποψη αυτών που τα προκάλεσαν, είχαν επίσης άμεπτο ηθικό υπόβαθρο: για ένα κράτος που καταρρέει, το να κάψεις τα απομεινάρια του συθέμελα, ώστε να αναγεννηθεί από τις στάχτες του, εμφανίζεται να είναι η μοναδική σανίδα σωτηρίας.

Η ακρογωνιαία λίθος όλων αυτών είναι ένας όρος , που γεννήθηκε στα πρώτα φιλοσοφικά σκιρτήματα του πολιτισμού, και έχει διαγράψει μια εξαιρετικά πλούσια, σε διαμάχες και επαναπροσδιορισμούς, ιστορική πορεία. Ο μπαμπάς του όρου, Αριστοτέλης, θέλησε να βαφτίσει έτσι το σύνολο των κανόνων και αρχών που βρίσκονται κάπου μεταξύ της ψυχολογίας και της πολιτικής, και θεωρούνται θεμελιώδεις για την «ευδαιμονία» και το «εύ ζην» του ανθρώπου. Η πιο μοντέρνα εκδοχή διατείνεται πως «η ηθική αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα ιδεών για την κοινωνική ζωή, που εμπεριέχει μια ορισμένη αντίληψη για την ουσία της κοινωνίας, της ιστορίας, του ανθρώπου και της ύπαρξής του.» (1)

Κατά συνέπεια, η πολιτική της διακυβέρνησης ενός τόπου, από την μία πρέπει να σέβεται την ηθική που υπαγορεύει η ιστορία του τόπου, από την άλλη να εισάγει νέους ηθικούς κανόνες που εκφράζουν τις ιδιαίτερες πεποιθήσεις της εκάστοτε πολιτικής παράταξης, και, συνταιριάζοντας όλα αυτά, να προάγει την γενικότερη «ευδαιμονία» των υπό διακυβέρνηση ανθρώπων.

Η φιλοσοφία του φιλελευθερισμού, εξ ορισμού, επικεντρώνεται σε σύνολο αξιών που προσπαθούν να διασφαλίσουν μεγαλύτερη ελευθερία. Παρ’ ότι αυτό ακούγεται πάρα πολύ δελεαστικό, κατά περίεργο τρόπο, είναι αρκετοί αυτοί που υποστηρίζουν πως η επιδίωξη αυτή της μεγαλύτερης ελευθερίας, επικεντρώνεται στα ατομικά δικαιώματα σε τέτοιο βαθμό, που παραγνωρίζει την ιδιότητα του ανθρώπου ως κοινοτικής οντότητας. Πως μπορεί αυτό να εκφράζεται στην πολιτική ζωή;

Μπορώ να σκεφτώ μερικά επίκαιρα παραδείγματα:

Πολιτική και θρησκευτική ηγεσία που λειτουργεί με βάση το ατομικό καλό των λειτουργών του.

Πολιτική ηγεσία που παινεύεται για την αύξηση των κρατικών εσόδων από φόρους, την στιγμή που το μεγάλο πλήθος αγκομαχάει κάτω από την επιβαλλόμενη φορολογία.

Πολιτική ηγεσία που αναγγέλλει αυξήσεις σε αγαθά πρώτης ανάγκης, την στιγμή που το μεγάλο πλήθος σφίγγει τα δόντια για να διατηρήσει την αξιοπρέπεια που το πορτοφόλι του δεν του επιτρέπει.

Κατά συνέπεια, η πορεία της πολιτικής διακυβέρνησης αυτής της χώρας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως συστηματικό ξεφλούδισμα των ιστορικά και πολιτιστικά κερδισμένων ηθικών αξιών, με τελική κατάληξη την ολοκληρωτική απογύμνωση ενός έθνους. Ουσιαστικά, τα επεισόδια των τελευταίων ημερών είναι η παύλα μετά την τελεία, μιας μακράς περιόδου διάβρωσης του συνόλου των ηθικών αρχών της ελληνικής κοινωνίας.

Ίσως, τελικά, πάνω στο άψυχο κορμί του 15χρονου αγοριού θρηνήσαμε κάτι πολύ περισσότερο από ένα παιδί. Κάτι που φαίνεται να είναι ανεπίστρεπτα πια χαμένο. Θρηνήσαμε την χαμένη μας ηθική ταυτότητα…

Ας ελπίσουμε ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων, ή ότι αυτό αντιπροσωπεύει, ζεστάνει το «καλό» που είναι βαθειά κρυμμένο μέσα μας, και θυμηθούμε τον «μπαμπά» Αριστοτέλη, που είχε την (αφελή) πεποίθηση πως ένας καλός τρόπος να αντιμετωπίσει κανείς τις «ψυχολογικές αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης»- μη εγκράτεια, πλεονεξία, κακία – είναι… αποκτώντας καλές συνήθειες!

(1) «Φιλοσοφικό Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό», Εκδ. Καπόπουλος, 1985

Τρείς ανακαλύψεις και μια διαπίστωση...

Πρώτα ήταν τα παιδιά. Ένα συνονθύλευμα από φατσούλες: κάτασπρες, κατάμαυρες, κίτρινες, Για πρώτη φορά ερχόμουν σε άμεση επαφή με το «υπόστρωμα» της παιδαγωγικής διαδικασίας, στην πιο original μορφή της. Ένα δημοτικό σχολείο, κάπου στο κέντρο της Αθήνας με όλη την αφρόκρεμα των μεταναστευτικού κύματος των τελευταίων χρόνων.

Δεν ήξερα σε τι γλώσσα να μιλήσω. Ίσως η νοηματική ήταν η πιο κατάλληλη. Τουλάχιστον θα με καταλάβαιναν όλα. Τα περισσότερα με κοίταζαν με φοβισμένα ματάκια, χωρίς να τολμούν να εκφράσουν την απορία τους ή την επιθυμία τους, μην τυχών και ακουστούν αστεία με τα σπασμένα ελληνικά τους. Στην πορεία ανακάλυψα ότι η γλώσσα ήταν για αρκετά από αυτό το μικρότερο πρόβλημα.

Κάθε μέρα στο προαύλιο γινόταν έναν μικρός πόλεμος. Όλο και κάποιος χτύπαγε, όλο και κάποιος έβριζε. Η λέξη συγγνώμη δεν υπήρχε ούτε καν σαν πιθανότητα. Κάθε ενόχληση, ακόμα και τυχαία έπρεπε να ξεπληρωθεί με προσβολή, στην καλύτερη περίπτωση, ή με γρονθοκόπημα, στη χειρότερη. Μετά το πρώτο σοκ ρώτησα μια παλιότερη δασκάλα αν υπάρχουν εντοπισμένες προβληματικές περιπτώσεις παιδιών. Το σοκ που μου προκάλεσε η απάντηση ήταν χειρότερο από το αρχικό: «Δεν τα βλέπεις; Όλα προβληματικά είναι!» . Δαγκώθηκα για να μην μου ξεφύγει το αυθόρμητο: « Και εσείς τι κάνετε γι’ αυτό;»

Το περιστατικό μου θύμισε μια μικρούλα, κάμποσα χρόνια πριν, που έχοντας μόλις υιοθετήσει ένα γατάκι, παρασύρθηκε από την χαρά και σήκωσε για πρώτη φορά το χέρι της για να το μοιραστεί με την τάξη, αψηφώντας τα σπαστά ελληνικά της. Η απάντηση της δασκάλας ήταν: «Ωραία, κρέμασέ το στο μπαλκόνι του σπιτιού σου (που ήταν ορατό από τα παράθυρα της τάξης) για να το δούμε!» . Η τάξη γέλασε, και το κοριτσάκι άργησε πάρα πολύ να ξανασηκώσει το χέρι του για να πει οτιδήποτε.

Τα δύο περιστατικά απέχουν μεταξύ τους πάνω από 25 χρόνια. Απ’ ότι φαίνεται όμως η παιδαγωγική ευαισθησία των λειτουργών της εκπαίδευσης είναι κάτι που δεν ακολουθεί την φυσιολογική πορεία της εξέλιξης.

Το δεύτερο ήταν ένα μικρό άρθρο σε κυριακάτικη εφημερίδα με τον τίτλο «Παιδιά χωρίς πατρίδα» ("ΒηMagazino" 6/4/2008) όπου μεταξύ άλλων ο δημοσιογράφος εκφράζοντας την άποψή του γράφει: «είναι φοβερό να ζεις ανάμεσα σε δύο πατρίδες, ξεριζωμένος βίαια από τη μία, «φυτεμένος» σχεδόν βίαια στην άλλη. Με τις ρίζες σου να μην αναγνωρίζουν το νέο χώμα, να αντιδρούν στην ξένη, για το δικό τους γούστο, σύστασή του.» Στο παραπάνω σχολείο, με τις πολύχρωμες φατσούλες, κάποια στιγμή έπεσε στα χέρια μου ένα λεύκωμα, από αυτά που συνηθίζουν τα κοριτσάκια να φτιάχνουν στην ηλικία των 10-12 χρόνων. Είχα συμπληρώσει και εγώ κάμποσα απ’ αυτά, στα νιάτα μου. Δεν θυμάμαι όμως να έχω δεί σε κανένα, μέχρι τώρα, ερώτηση: «Από ποια χώρα είσαι;». Δεν είναι όμως μόνο η ερώτηση που ξαφνιάζει. Είναι που από τις 15-20 απαντήσεις δεν υπήρχε καμία που να λέει Ελλάδα. Να θυμίσω ότι το σχολείο είναι ένα δημόσιο δημοτικό σχολείο, κέντρο-καράκεντρο Αθηνών.

Το τρίτο ήταν ένα βιβλίο, που έπεσε τυχαία στην αντίληψή μου. «Ο ευαίσθητος εαυτός» του Boris Cyrulnic. Διαπραγματεύεται την ικανότητα ανάκαμψης μετά από μια τραυματική εμπειρία που έχει προκαλέσει ρήξη της συνέχειας στην συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Μεταξύ άλλων αναφέρει: «είναι εκπληκτικό να διαπιστώνεις πόσο οι εκπαιδευτικοί υποτιμούν την επίδραση της προσωπικότητάς τους και υπερτιμούν τη μεταβίβαση γνώσεων[..]. Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να μεταμορφώσει ένα παιδί με μια απλή κουβέντα ή ένα βλέμμα με νόημα .(«Μεταμόρφωση» σημαίνει αλλαγή μορφής, όχι αναγκαστικά βελτίωση)». Έχοντας χάσει την συναισθηματική ασφάλεια που προσφέρει ένα σταθερό οικογενειακό ή ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, το παιδί βρίσκει συχνά αποκούμπι στην μορφή ενός άλλου ενήλικα, που ασκεί κάποια μορφή εξουσίας επάνω του, όπως πχ ο εκπαιδευτικός. Όσο μεγαλύτερο το συναισθηματικό κενό που υπάρχει τόσο μεγαλύτερη και η εξάρτηση του παιδιού από το εναλλακτικό στήριγμα.

Άραγε πόσοι από τους λειτουργούς του παιδαγωγικού επαγγέλματος έχουν επίγνωση της δύναμής τους στη διάπλαση του χαρακτήρα των παιδιών;

Ο Kahlil Gibran στον «Προφήτη» αναφερόμενος στη δουλειά λέει: «Το να δουλεύετε με αγάπη σημαίνει να γεμίζετε όλα τα πράγματα που φτιάχνετε με μια ανάσα από το ίδιο σας το πνεύμα». Πόσο σημαντικό γίνεται αυτό αν η «δουλειά» είναι λειτούργημα και τα «πράγματα που φτιάχνονται» είναι άνθρωποι, μελλοντικά μέλη μιας κοινωνίας!

«Αυτός πριν προλάβει να βγάλει το γυμνάσιο θα γίνει εγκληματίας», συζητάνε οι «εκπαιδευτικοί» του εν ‘λόγω σχολείου μεταξύ τους, σχολιάζοντας την συμπεριφορά μιας συνηθισμένης «προβληματικής» περίπτωσης. Κανένας όμως δεν αναρωτήθηκε σε πιο βαθμό θα ευθύνονται οι ίδιοι για μια τέτοια εξέλιξη, όταν το παιδί έχοντας φτάσει πέμπτη δημοτικού δεν έχει μάθει να διαβάζει και να κάνει τις βασικές αριθμητικές πράξεις. Και κανένας τους δεν προβληματίστηκε, βλέποντας το παιδί να στέκεται δύο ώρες έξω από την αυλόπορτα περιμένοντας το γονιό να έρθει να το πάρει και τελικά να φεύγει μόνο του, πως ένιωθε όταν προσπαθούσε να πείσει πως «η μαμά μου τώρα θα έρθει», όσους τον ρωτούσαν τι περιμένει.

Και η διαπίστωση... Δεν υπάρχουν προβληματικά παιδιά. Υπάρχουν προβληματικοί ενήλικες, που έχοντας βολευτεί στο μικρό ασφαλή κόσμο της καθημερινής τους ρουτίνας ξεχνάνε να δούνε τον περίγυρο με τα μάτια του παιδιού. Και αν η κατανόηση είναι απαραίτητο συστατικό στην επικοινωνία των ενηλίκων, στην επικοινωνία με τα παιδιά μπορεί να καθορίσει ολόκληρη την μετέπειτα προσωπικότητά τους.

The day after...

Ο αέρας κόπασε, τα σύννεφα διαλύθηκαν και η Αθήνα κάνει επανεκτίμηση της κατάστασης.

Τα κανάλια ακλουθώντας πιστά την πολιτική της καταστροφολογίας συστήνουν να μην ξεμυτίσουμε από τα σπίτια μας. Έκτακτα μέτρα για τις πληγείσες περιοχές, και εντολή να παραμείνει κλειστό ...ότι μπορούσε να κλείσει (εννοείται ότι τα καφενεία και οι καφετέριες είναι παντός καιρού και δεν εμπίπτουν στα έκτακτα μέτρα...)

Και οι Έλληνες , ως συνειδητοποιημένοι πολίτες ακολουθούν πιστά τις οδηγίες:

Το, κατά κανόνα, μουντό και μίζερο δευτεριάτικο πρωινό μετατράπηκε σε ηλιόλουστη βόλτα και τα.... «πεζό 2» αντικατέστησαν στους δρόμους τα Renault, Mercedes κλπ που παρέμειναν ακινητοποιημένα στο ..πεζοδρόμιο!!

Δεν έλειψαν βέβαια οι εξαιρέσεις, που λανσάροντας νέα design στον εξωτερικό σχεδιασμό και διακόσμηση του αυτοκινήτου, διέσχισαν με μεγαλοπρέπεια και φινέτσα τους δρόμους της πρωτεύουσας...

Η ευπρόσδεκτη λιακάδα δεν άφησε ασυγκίνητους και τους τετράποδους κατοίκους αυτής της πόλης.

«Τα σίδερα είναι για τους λεβέντες» και ο λεβέντης της φωτογραφίας νιώθοντας απόλυτα ασφαλής πίσω από τα σίδερα της μάντρας, συνέχισε ακάθεκτος την καθημερινή του προσωπική περιποίηση, παρά τα χαμογελαστά πειράγματα των περαστικών..

Συμπληρώνοντας την εικόνα της αεικίνητης Αθήνας, οι πιο ...συνεπείς της πολίτες επέστρεψαν κανονικά στις καθημερινές τους δραστηριότητες...

Και η ζωή συνεχίζεται!

Επιτέλους μια άσπρη μέρα!

Μπορεί τα καθημερινά άλυτα προβλήματα να μην έπαψαν να υπάρχουν, και οι γκρίζες σκέψεις να συνεχίζουν να στοιχειώνουν τις γωνίες του μυαλού μας, άσπρη μέρα όμως είδαμε!

Και τι άσπρη μέρα!!!

Η κακομοιριά των δρόμων έδωσε τη θέση της σε μια σχεδόν παραμυθένια εκδοχή, κάτι μεταξύ εικόνας από Χριστουγεννιάτικη ιστορία και σκηνικού από Χιτσοκικό θρίλερ!

Αυτή η στάση θα αργήσει μάλλον να δεί λεωφορείο!

Και ένα κουΐζ:
Διαβάστε τις παρακάτω πινακίδες. (είναι και καλός τρόπος να τεστάρετε και τις ...μαντικές σας ικανότητες!)

Η φύση εκδικείται, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι έχει πολύ περισσότερο γούστο από τον άνθρωπο:

Μην σας ξεγελάει η καθαρότητα του τοπίου. Κάτω από το ολόλευκο σεντόνι κρύβονται άδεια κουτάκια αναψυκτικών, πλαστικές σακούλες και ότι άλλο δεν βαρέθηκε το ανθρώπινο χέρι να ...μοιραστεί με τη φύση!

Οι λιγοστές χρωματιστές πινελιές τονίζουν απλά την καθαρότητα του άσπρου:

Βέβαια, υπάρχουν και οι ταλαίπωροι:


οι ακούσιοι, που ψάχνουν απεγνωσμένα μια γωνιά να κουρνιάσουν, μπα και καταφέρουν να ξεγελάσουν το τσουχτερό κρύο...

...και οι εκούσιοι, που αντί να κουρνιάσουν και να ζεσταθούν ξαμολήθηκαν στο τσουχτερό κρύο, μπα και καταφέρουν να κρατήσουν λίγο περισσότερο άσπρο για τις μουντές μέρες που θα ξανάρθουν.

Σε μια στροφή δύο τέτοιοι ταλαίπωροι διασταυρώνονται και ανταλλάζουν χαμόγελα: «... και εγώ που νόμιζα ότι είμαι η μόνη τρελή!» , «Μπα, ευτυχώς υπάρχουν και άλλοι!!!» έρχεται η απάντηση...
Ευτυχώς, πράγματι!