Παράδοξα και αληθινά ψέματα υπό το φώς του φαναριού...(UPDATED 2)

Η Λιακάδα με προσκάλεσε πριν μερικές μέρες να αποκαλύψω πέντε παράδοξα του χαρακτήρα μου. Η Γιολάντα από την άλλη περιμένει να πω τρία ψέματα και μία αλήθεια.

Βρέθηκα σε δύσκολη θέση γιατί το να μιλάω για τον εαυτό μου με κάνει να αισθάνομαι άβολα. Θεωρώ αγένεια όμως να αγνοήσω μια πρόσκληση, χωρίς τουλάχιστον έναν καλό λόγο. Επιπλέον, το παιχνίδι είναι πάντα ...ένα παιχνίδι!

Και έτσι αποφάσισα να κάνω μια προσπάθεια...

Έχουμε και λέμε... Πέντε παράδοξα του χαρακτήρα μου:

1) 'Ανθρωποι που με γνωρίζουν με θεωρούν ιδιαίτερα κοινωνική και πράγματι, μου είναι αρκετά εύκολο να δημιουργήσω κλίμα οικειότητας με ανθρώπους που συναντάω για πρώτη φορά. Σε προσωπικό επίπεδο όμως, το βρίσκω δύσκολο να νιώσω οικειότητα με τον οποιονδήποτε, και είναι μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού μου, οι άνθρωποι που εμπιστεύομαι και αποκαλώ φίλους μου.

2) Νιώθω ικανοποίηση όταν μπορώ να φανώ χρήσιμη και να προσφέρω βοήθεια. Ελάχιστες φορές όμως δέχτηκα την βοήθεια άλλων, και ακόμα λιγότερες ζήτησα βοήθεια από αυτούς.

3) Λατρεύω τις αποδράσεις και πετάω την σκούφια μου για ταξίδια σε εξωτικά μέρη. Εντούτοις, δεν έχω ταξιδέψει ποτέ σε εξωτικότερο μέρος από την Σαμοθράκη, και έχω τρία χρόνια (τουλάχιστον) να κάνω καθώς πρέπει διακοπές.

4) Αισθάνομαι πολύ συχνά την ανάγκη ύπαρξης ανθρώπων δίπλα μου, με τους οποίους να μπορώ να μοιράζομαι σκέψεις και εμπειρίες. Και όμως, ο προσωπικός μου χώρος και χρόνος, μου είναι τόσο αναγκαίος που όταν δεν τον έχω, νιώθω να ασφυκτιώ.

5) Λατρεύω, (σε σημείο εξάρτησης) να ψωνίζω ρούχα, αρώματα, καλλυντικά και αξεσουάρ... Ωστόσο η καθημερινή μου γκαρνταρόμπα αποτελείται από μερικά τζην , φόρμες και μακό μπλουζάκια.

Και τώρα άρχισαν τα δύσκολα....Βλέπετε δεν τα πάω καλά με τα ψέματα, οπότε φοβάμαι ότι θα αποδειχτεί πολύ εύκολο να μαντέψετε την αλήθεια. Για να δούμε...

1) (updated 2) Λατρεύω τα ταχύπλοα σκάφη και έχω γενικά τρέλα με την ταχύτητα.

Ψέμα: Τρέφω ιδιαίτερη αντιπάθεια για τα ταχύπλοα σκάφη.
Εχετε βρεθεί ποτέ σε άπνοια, μέσα σε ένα dingy (μικρό ιστιοπλοϊκό σκάφος), όπου σταματάς ακόμα και να αναπνέεις για να μην κοπεί η φόρα από άγαρμπο κούνημά του σκάφους; Και εκεί που νιώθεις ευτυχής που επιτέλους "τσουλάει", να σκάει δίπλα σου προκλητικά ένα μεγαθήριο με τους Χ ίππους του και να σε πνίγει στα απόνερα του; Αν δεν το έχετε βιώσει πολύ φοβάμαι ότι δεν θα με καταλάβετε!

Η ταχύτητα ως "ταχύτητα" μ' αφήνει παγερά αδιάφορη. Με συγκινεί μόνο ως δείκτης της ανθρώπινης προσπάθειας για κάτι καλύτερο: ένα ωραίο πλανάρισμα, (που δεν καταλήγει σε αναποδογύρισμα του σκάφους), μια γρήγορη κούρσα των 200m ελεύθερο, (που καταλήγει σε χρόνο σαφώς καλύτερο από αυτόν που έκανε ο αθλητής πριν ένα μήνα, και ο οποίος έχει φτύσει αίμα για να το καταφέρει) κλπ.

2) (updated) Είχα συνήθως τους καλύτερούς μου βαθμούς στα φιλολογικά μαθήματα και μου άρεσε ιδιαίτερα το μάθημα της έκθεσης.

Ψέμα: Η κακή μου σχέση με τα φιλολογικά μαθήματα ξεκινάει από την πρώτη δημοτικού, όπου είχα πάρει τον χειρότερο βαθμό στη γλώσσα, και φτάνει ως την αποτυχία μου στην σχολή της πρώτης προτίμησης, λόγω χαμηλού βαθμού στην έκθεση. Η δε ανορθογραφία μου είναι παροιμιώδης. (Ο διορθωτής κειμένου είναι από τα πρώτα προγράμματα που εγκαθιστώ ..)

3) ( updated 2 ) Είμαι fan των εξωτικών πολεμικών τεχνών και έχω παρακολουθήσει και μαθήματα καράτε.

Αλήθεια: Πάντα με έλκυαν οι εξωτικές πολεμικές τέχνες, όχι τόσο για την αποτελεσματικότητά τους (που, όπως εύστοχα παρατήρησε ο ΕgoIpse, σκοτώνει αλλά δεν ματώνει) αλλά για τη φιλοσοφία που θέλει αυτόν που τις ασκεί, να έρθει πρώτα σε ισορροπία με τον εαυτό του και τα στοιχεία του περιβάλλοντος. Παρακινούμενη από αυτόν τον θαυμασμό θέλησα κάποια στιγμή να δοκιμάσω στην πράξη την εφαρμογή. Δυστυχώς το μόνο που μπορούσα να βρω στην πόλη που μεγάλωσα, να πλησιάζει αυτό που είχα στο νου, ήταν μια σχολή καράτε. Μετά τα πρώτα 10 μαθήματα όμως διαπίστωσα ότι η φιλοσοφία που επικρατούσε στα μαθήματα, καμία σχέση με τη φιλοσοφία που είχα υπ' όψη μου εγώ είχε, και απογοητευμένη εγκατέλειψα το άθλημα.

4) (updated 2 ) Δεν χορεύω ποτέ. Με κάνει να αισθάνομαι σαν αρκούδα που την έβαλαν πάνω στον πάγο να κάνει καλλιτεχνικό πατινάζ.

Ψέματα: Μ' αρέσει να χορεύω. Και το κάνω αρκετά συχνά ακόμα και σπίτι μου, όταν είμαι χαρούμενη και μου αρέσει ο ρυθμός που ακούω. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν φαίνομαι σαν αρκούδα με παγοπέδιλα. Αλλά, αυτό δεν είναι δικό μου πρόβλημα... Όποιον ενοχλεί, ας αλλάξει οπτικό πεδίο!

Θυμίζω ότι η αληθινή πρόταση είναι μία...Παρακαλώ τους στενούς και κοντινούς φίλους να κρατήσουν την απαιτούμενη εχεμύθεια!

Τώρα το παιχνίδι λέει ότι θα πρέπει να καλέσω δύο άτομα που δεν έχουν παίξει για να το παίξουν... Χμ, για να δούμε... Ας πούμε τον Σκιώδη (μήπως και τον καταφέρουμε να βγει από την σκιά στο φώς) και topatsiouri (α, όλα και όλα! νομίζω ότι ήρθε η ώρα να δείξτε ...λίγο χαρακτήρα κυρία μου! )

Ο παίζων άνθρωπος.

Οι λατινομαθείς θα προτιμούσαν τον Homo Ludens, που είναι απόγονος του Homo Faber και συγγενής τρίτης γενιάς με τον Homo Sapiens. Άνθρωποι όλοι τους, απλώς αυτός ο πρώτος, αφού έγινε πρώτα σοφός, μετά έμαθε να μαστορεύει, για να ανακαλύψει τελικά την αναντικατάστατη συμβολή του παιχνιδιού στην διαμόρφωση του σύγχρονου πολιτισμού μας.

Ο Johan Huizinga το λέει, όχι εγώ. Εγώ απλά το ανακάλυψα σε μια από τις συνηθισμένες μου επιδρομές σε κεντρικό βιβλιοπωλείο της Αθήνας. Η σχέση μου με τη φιλοσοφία είναι κάτι παραπάνω από χαλαρή, τα πάω όμως πάρα πολύ καλά με το παιχνίδι, και προκειμένου να θέσω μια καλή θεωρητική βάση στους ισχυρισμούς μου ότι το παιχνίδι δεν είναι δείγμα ανωριμότητας, αποφάσισα να διαβάσω φιλοσοφία.

Το βιβλίο ξεκινάει με την εξής πρόταση: «Το παιχνίδι είναι αρχαιότερο του πολιτισμού μας.» Αυτό δεν θέλει ιδιαίτερη φιλοσοφική αντίληψη: η κοινωνία των ζώων δεν χαρακτηρίζεται από κάποιον πολιτισμό, παρ’ όλα αυτά ξέρει να παίζει. Τα μικρά κουτάβια παίζουν. Μέχρι και τα έντομα παίζουν, τον καιρό του ζευγαρώματος. Αυτό που διαφοροποιεί το παιχνίδι στον άνθρωπο, λέει, είναι ότι έχει πνευματικότητα. Και ότι μέσα στον παιγνιώδη χαρακτήρα του είναι απολύτως σοβαρό. Χα, όχι παίζουμε!

Καθώς η λογική σκέψη δεν μπορεί να πάει αρκετά μακριά, «στα βάθη της καρδιάς μας νιώθουμε πως καμιά από τις αποφάνσεις μας δεν είναι απολύτως τελειωτική. Το ανθρώπινο πνεύμα δεν μπορεί να απελευθερωθεί από τον μαγικό κύκλο του παιχνιδιού παρά μόνο όταν στέφεται προς το απόλυτο.» . Έτσι, αντί του τετριμμένου και απαισιόδοξου «τα πάντα ματαιότης» διαλέγουμε το «το παν είναι παιχνίδι». Είμαστε τόσο εθισμένοι στο παιχνίδι που προτιμούμε να έχουμε ζαβολιάρηδες, που παρ’ ότι δεν τηρούν επ’ ακριβώς τους κανόνες, δεν αρνούνται το παιχνίδι, παρά τους αρνητές του παιχνιδιού, που μας χαλάνε την παρτίδα, αρνούμενοι την συμμετοχή τους σ’ αυτήν. Βέβαια, επειδή ο αληθινός πολιτισμός δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ύπαρξη κάποιου στοιχείου παιχνιδιού, και επειδή το fair play είναι η καλή πίστη, που εκφράζεται με όρους παιχνιδιού, ο ζαβολιάρης τελικά κλονίζει τον ίδιο τον πολιτισμό, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία, αφού μπορούμε να έχουμε ακόμα το παιχνίδι μας. Όχι, δεν θέλω να κάνω πολιτικο-κοινωνικές προεκτάσεις. Ο νοών νοείτω...

Ο παίζων άνθρωπος μου θύμισε τον «υπέροχο άνθρωπο», την γνωστή ταινία με τα κάμποσα βραβεία Oscar.

O John Nash, (υπό τη μορφή του Russell Crowe στην ταινία) είναι ο θεμελιωτής της θεωρίας των παιγνίων (game theory), η οποία, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ο κρίκος που ενοποιεί όλες τις κοινωνικές επιστήμες. Η θεωρία αυτή είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, καθώς για πρώτη φορά λαμβάνει υπ’ όψη της και τους «ζαβολιάρηδες», γεγονός που πιθανών την κάνει τόσο πετυχημένη στον σύγχρονο (δυτικό) πολιτισμό.

Θα προσπαθήσω να εξηγήσω αυτό που κατάλαβα με το φτωχό μου μυαλό ότι λέει. Η βασική ιδέα έχει ως εξής: ο κάθε παίκτης από τους n που συμμετέχει σ’ ένα παιχνίδι παίρνει αποφάσεις ανάλογα με τις προσδοκίες που έχει για τις αποφάσεις των άλλων. Αν αυτό το φανταστούμε n φορές, που είναι οι συμμετέχοντες, φτάνουμε σε έναν φαύλο κύκλο που εκφράζει την αρχή της απροσδιοριστίας. Κοινώς, κάνουμε μια τρύπα στο νερό, χωρίς να καταλήγουμε σε κανένα αποτέλεσμα. Εκτός και αν... Όπως λέει ο κύριος Nash, η λύση (λέγεται και σταθερά ισορροπίας Nash) είναι η επιλογή που θα αφήσει όλους τους συμμετέχοντες με τις λιγότερες απώλειες. Ένταξη, δεν θα είναι πολύ ευχαριστημένοι, αλλά τουλάχιστον δεν θα είναι πολύ δυσαρεστημένοι.

Βέβαια, ποιος θα ήθελε να αρκεστεί απλά στην μη απώλεια, χωρίς να επιδιώξει να έχει κάποιο κέρδος; Και εδώ έρχεται το παζάρεμα (bargaining)... Δηλαδή: «εάν εσύ δεν διαλέξεις αυτό που θα σου δώσει τις μικρότερες απώλειες, αλλά αυτό που θα μου μεγιστοποιήσει τα κέρδη, εγώ θα μοιραστώ μαζί σου το κέρδος μου, έτσι ώστε να έχεις και εσύ κέρδος παρά τις απώλειες.»

Εδώ είναι που μπαίνουν στο προσκήνιο οι ζαβολιάρηδες. «Το πρόβλημα δεν είναι τόσο ότι ο πειρασμός να αθετήσεις την υπόσχεσή σου είναι ακατανίκητος, αλλά ότι την αθετείς επειδή φοβάσαι πως οι ‘άλλοι’ δεν θα αντισταθούν στον ίδιο πειρασμό» όπως λέει ένας άλλος κύριος, ονόματι Thomas Hobbes. Επομένως, αν όλοι όσοι έπαιρναν μέρος στο παζάρεμα ήταν λογικοί δεν θα καταλήγαμε πουθενά.

Ο κύριος Nash όμως, καθότι λιγάκι τρελός (μιάς και πάσχει από σχιζοφρένεια), είχε την ευφυΐα να σκεφτεί το εξής απλό: αν υπήρχε ένας και μοναδικός συνδυασμός-λύση μεταξύ προσφορών, απειλών και προτάσεων, οι bargainers θα μπορούσαν να τον χρησιμοποιήσουν για να προβλέψουν την τελική έκβαση, κάτι που ως τόσο, θα αναιρούσε την ανάγκη για διαπραγμάτευση, άρα δεν ισχύει. Αλλά τότε, ανάμεσα στις άπειρες, θεωρητικά, λύσεις ποια θα πρέπει να προτιμηθεί;

Η απάντηση είναι εξίσου απλή: αυτή που μεγιστοποιεί το γινόμενο των οφειλών-κερδών όλων των συμβαλλόμενων μελλών. Δηλαδή, δεν είναι ανάγκη να έχουν όλοι το ίδιο κέρδος, αρκεί το κοινό συμφέρον να είναι μέγιστο. Απλό και εύχρηστο. Κάτι σαν το Ε=m*c . Από την άλλη, ίσως ο πιο έξυπνος και σωστός ορισμός του ιδεατού Κράτους. Και όχι μόνο. Δικαιολογεί και ορίζει σχέσεις συνεργασίας ή συμβίωσης, προβλήματα εξελικτικής βιολογίας, τις πιθανότητες να πάθεις τροχαίο ατύχημα ή να κερδίσεις στο πόκερ.

Το ζουμί που έβγαλα εγώ μετά από το ξεφύλλισμα έχει ως εξής:

- για να καταλάβεις τον κόσμο θα πρέπει να διαθέτεις μια σεβαστή ποσότητα τρέλας, και να χρησιμοποιείς την λογική σου μόνο για να ορίσεις τις πρακτικές λεπτομέρειες.

- ο καλύτερος τρόπος για να λύσεις ένα άλυτο πρόβλημα, είναι να μην προσπαθείς να βρεις τη λύση του.

- το παιχνίδι είναι η αγαπημένη απασχόληση των ευφυών ανθρώπων, και δεν έχει καμία σχέση με τον βαθμό ωριμότητας.

- η ιδέα του παιχνιδιού είναι τόσο στενά χωμένη μέσα στην ίδια την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, που όποιος δεν διαθέτει την διάθεση να παίξει, είτε έχει βαριάς μορφής διανοητική καθυστέρηση, είτε είναι κλινικά νεκρός.

Αλήθεια, είναι κανείς για μια παρτίδα σκάκι;

Α μπεμπα μπλομ...

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, λένε. Τότε γιατί ξοδεύουμε τόσους τόνους χαρτιού για να γράφουμε βιβλία; Και όχι μόνο! Τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο... Λόγια εκφρασμένα ποικιλότροπος.

Κάτι που επίσης ποτέ δεν κατάφερα να απαντήσω είναι , γιατί οι σκέψεις μας θα πρέπει να έχουν έναν αποδέκτη. Γιατί θα πρέπει να βγουν από το κεφάλι μας και να μπουν στο κεφάλι κάποιου άλλου; Γιατί να μην μας αρκεί απλά να σκεφτόμαστε;

Σκέψεις ατάκτως ριγμένες. Τρείς λέξεις που περιγράφουν πλήρως την συνήθη κατάσταση του ξύπνιου μου. Ίσως θα πρέπει να κοιμάμαι περισσότερο: τα όνειρα μου φαίνονται πιο οργανωμένα στη λογική τους.

Αρκετές φορές αναρωτιέμαι αν υπάρχει κάτι που θα με γέμιζε από μόνο του. «Ψάξε, ψάξε, δεν θα το βρεις...» . Όχι, εγώ το λέω αυτό, στον εαυτό μου πάλι. Πραγματικά όμως, θα ήθελα να βρω κάτι που να με γεμίζει από μόνο του.

Το σίγουρο είναι ότι δεν μπορώ να είμαι «μπλαζέ», όπως είπε και η Συλβί Γκιλιέμ σε μια παράστασή της. Νιώθω το μυαλό μου σαν την τρελόμπαλα που παίζουν οι πιτσιρικάδες, η οποία εξοστρακίζεται προς την πιο απίθανη κατεύθυνση, κάθε φορά που συναντάει κάτι στην πορεία της. Δεν λέω, πλάκα έχει. Το πρόβλημα είναι ότι οι γύρω μου συνήθως δεν βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος. Και το μυαλό τους εξοστρακίζεται, αλλά πολύ φοβάμαι προς πολύ, συγκεκριμένη κατεύθυνση!

Άραγε, τι μου επιφυλάσσει το αύριο; Είναι φορές που το περιμένω σαν χριστουγεννιάτικο δώρο, με όλη την έξαψη που έχει κανείς όταν ανοίγει το περιτύλιγμα. Μου τη σπάνε όμως εκείνα τα μουντά και άχαρα πρωινά , που η μέρα σου φαίνεται σαν κάτεργο.

Λοιπόν, η ζωή του ενήλικα με κουράζει. Όχι γιατί είναι σωματικά κουραστική, άλλα γιατί έχει πολύ συγκεκριμένη δομή. Προτιμώ να βλέπω την καθημερινότητα σαν παιχνίδι. Ρίχνεις τα ζάρια και περιμένεις να δεις τι θα δείξουν. Με συναρπάζει το γεγονός των άπειρων πιθανών συνδυασμών... Γιατί να υπάρχουν άνθρωποι γύρω μου που να θέλουν να με «συνετίσουν»;

Δεν θέλω να ενηλικιωθώ, πειράζει;